Hanka Ordonówna to artystka o niezrównanym talencie, pełna wdzięku, elegancji i pasji. Była uosobieniem międzywojennego ducha Warszawy. Jej piosenki, takie jak „Miłość ci wszystko wybaczy” czy „Na pierwszy znak” stały się ponadczasowymi hymnami o miłości i ludzkich emocjach. Jednak za blaskiem reflektorów jej życie skrywało również liczne dramaty, które uczyniły ją postacią niemal legendarną. Opowieść o Hance Ordonównie to opowieść o sile, poświęceniu i niezłomnej wierze w piękno życia. Jej życie to historia artystki, ale również kobiety, która mimo przeciwności losu pozostała wierna swoim marzeniom i sztuce. Dziś przypomnimy historię tej wyjątkowej artystki, jej twórczość, chwile triumfu, trudne losy wojenne oraz miejsce, gdzie spoczęła na zawsze.
Początki pełne wyzwań
Hanka Ordonówna a właściwie Marianna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska urodziła się 4 sierpnia 1902 w Warszawie. Przyszła na świat w kamienicy przy ulicy Żelaznej w Warszawie, jako córka kolejarza Władysława Pietruszyńskiego i Heleny z domu Bieńkowskiej. Jej pierwsze kroki artystyczne wiodły przez szkołę baletową przy Teatrze Wielkim w Warszawie, a jako 16-latka debiutowała na scenie teatrzyku rewiowego „Sfinks”. Pierwsze występy wokalne, spotkały się z mieszanymi opiniami, jednak determinacja Hanki pozwoliła jej przetrwać trudne początki.
Narodziny gwiazdy
Po opuszczeniu „Sfinksa” przeniosła się do kabaretu w Lublinie, gdzie występowała już jako Hanka Ordonówna. Śpiewała tam głównie piosenki żołnierskie. Nawiązała wtedy bliższą relację z reżyserem Januszem Sarneckim. Nieszczęśliwa miłość do Sarneckiego doprowadziła Hankę do próby samobójczej. Artystka strzeliła sobie w skroń, na szczęście tak nieudolnie że pozostała jej tylko blizna. Aby ją ukryć, zawsze potem nosiła nakrycia głowy.
Po powrocie do Warszawy występowała w kabarecie „Miraż”, potem we Lwowie w kabarecie „Bagatela”, w Operze Krakowskiej i Teatrze „Lutnia” w Wilnie. Od 1923 do 1931 roku była gwiazdą warszawskiego kabaretu „Qui Pro Quo”, gdzie błyszczeć pełnią swojego talentu. To tam wykształciła swój niepowtarzalny styl, który zachwycał publiczność w kraju i za granicą. Występowała też w Niemczech i Francji, a we Włoszech, w Wiedniu i w Paryżu uczyła się śpiewu. Dzięki wsparciu artystycznemu Fryderyka Jarosy Hanka stała się prawdziwą gwiazdą, a jej interpretacja piosenki „Miłość ci wszystko wybaczy” z filmu Szpieg w masce (1933) uczyniła ją legendą. Utwór ten stał się niemal hymnem okresu międzywojennego. Jego melancholijny ton i sugestywne wykonanie Hanki uczyniły go niezapomnianym.
Ordonówna była niezwykle wszechstronną osobowością. Pisała wiersze, tworzyła teksty piosenek, projektowała kostiumy sceniczne i zachwycała tańcem. Występowała na najbardziej prestiżowych scenach Europy, m.in. w Berlinie, Wiedniu, Bejrucie, Paryżu, a także w Stanach Zjednoczonych, a jej występy przyciągały tłumy.
Ordonówna grała również w filmach, takich jak „Niewolnica miłości” (1923), „Wyrok życia” (1933), „Szpieg w masce” (1933) i „Parada Warszawy” (1937), które przyniosły jej jeszcze większą popularność. Jej charyzma i talent aktorski sprawiały, że była uwielbiana zarówno na scenie, jak i na ekranie
Miłość
W 1931 roku Hanka Ordonówna wyszła za mąż za hrabiego Michała Tyszkiewicza, co początkowo było uznawane za mezalians. Ich miłość przetrwała jednak wiele burz, w tym tragiczne wydarzenia II wojny światowej. Małżeństwo często bywało w posiadłości Tyszkiewiczów w Ornianach, gdzie znajdowała wytchnienie od artystycznej pracy.
Wojenne losy i trudne wybory
Niestety, sielanka nie trwała długo. Wybuch II wojny światowej zmienił wszystko. Wojna była dla Ordonówny czasem wielkich wyzwań. Aresztowana przez Gestapo w 1939 roku, dzięki staraniom męża została uwolniona i wyjechała do Wilna, gdzie występowała m.in w w Teatrze na Pohulance. Wkrótce jednak została aresztowana ponownie, tym razem przez NKWD, i zesłana do łagru w Uzbekistanie. Pobyt w sowieckim łagrze był dla niej traumatycznym doświadczeniem, które na zawsze odcisnęło piętno na jej zdrowiu i psychice. Trudne warunki życia w łagrze spowodowały u Hanki nawrót choroby płuc
Po podpisaniu układu Sikorski-Majski w 1941 roku Ordonówna została zwolniona z łagru i zaangażowała się w pomoc polskim sierotom wojennym. Wspierała dzieci zarówno jako opiekunka, jak i organizatorka ich edukacji i życia kulturalnego. To doświadczenie było dla niej niezwykle ważne i stało się inspiracją do napisania książki „Tułacze dzieci”.
Ostatnie lata w Bejrucie
Po wojnie Ordonówna trafiła do Libanu, gdzie w Bejrucie spędziła ostatnie lata życia. Mimo pogarszającego się stanu zdrowia prowadziła działalność artystyczną, organizując patriotyczne spektakle i recitale.
Mimo starań o powrót do pełni sił, Hanka Ordonówna zmarła 8 września 1950 roku w Bejrucie.
Miejsce spoczynku
Hanka Ordonówna została pochowana na polskim cmentarzu w Bejrucie. Na jej grobie wykuto napis: „ŚP Maria Hanna Tyszkiewiczowa Hanka Ordonówna. Ur. 25 IX 1902 zm. 8 IX 1950. Tyś jest ucieczką moją od ucieśnienia zachowasz mię i piosenkami radosnego wybawienia uraczysz mię. Ps. XXXII. 7”.
W 1990 roku, w ramach starań o upamiętnienie jej dziedzictwa, prochy Ordonówny zostały przeniesione do Polski i złożone na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim. To miejsce, pełne historii i polskiej kultury, stało się godnym miejscem spoczynku dla królowej polskiej piosenki.
Hanka Ordonówna pozostawiła po sobie nie tylko niezapomniane piosenki i role filmowe, ale także wyjątkowe świadectwo siły ducha i odwagi w obliczu przeciwności. Jej historia to opowieść o kobiecie, która dzięki talentowi, determinacji i pasji osiągnęła nieśmiertelność w sercach Polaków.
Do dziś jej piosenki są wykonywane przez kolejne pokolenia artystów, a jej życie inspiruje twórców i historyków. Hanka Ordonówna udowodniła, że sztuka może być nie tylko źródłem radości, ale także sposobem na przetrwanie najtrudniejszych chwil.
Jej grób na warszawskich Powązkach jest miejscem pamięci i hołdu dla jednej z największych postaci polskiej kultury, która na zawsze pozostanie symbolem piękna, elegancji i niezłomności ducha.
